دانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250409The Contexts and Consequences of Freethinking from the Perspective of Nahjul-Balaghaبسترها و پیامدهای آزاداندیشی از منظر نهج البلاغه5417760310.30497/esi.2025.246515.1798FAسید جلیلامامی میبدیدکتری علوم و معارف نهج البلاغه، دانشگاه میبد، یزد، ایرانکمالصحرائی اردکانیدانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، یزد، ایران0000-0001-6622-7038یاسررضاپور میرصالحدانشیار گروه مشاوره دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران0000-0002-7308-6912علی محمدمیرجلیلیاستاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، یزد، ایرانJournal Article20240617The aim of the present study was to analyze freethinking and introduce its contexts and consequences from the perspective of Nahjul-Balagha. The present study, using the method of directional deductive-inductive content analysis, collected propositions from the book Nahjul-Balagha that contained the words thinking and their synonyms and were somehow linked to thought. After conceptualizing and categorizing the selected propositions, attention was paid to those propositions that were somehow linked to the subject of freethinking, and four components of the foundations of freethinking, the characteristics and characteristics of freethinking, the context and contexts for realizing freethinking, and the educational effects and results of freethinking were inferred. After inferring the obtained components, the analysis of freethinking and its various aspects from the perspective of Imam Ali (a.s.) was considered, and some educational consequences of freethinking were also obtained. The findings of the study showed that freethinking is based on human freedom and conscious understanding of religion, and while it is accompanied by criticism and explicit statement of facts, criticality, and the centrality of reason and action to the dictates of reason, it requires the context and foundations for its realization, namely independence of thought, reduction of baseless attachments, realism and comprehensiveness, negation of subjective assumptions, and most importantly, consideration of the limitations of thinking. Adherence to the freethinking model presented by Nahjul-Balagha also resulted in educational consequences such as refraining from superstitious behavior, avoiding accusations, avoiding passivity, questioning and demanding, accountability and responsibility, flexibility, and avoiding doubts.هدف پژوهش حاضر، تحلیل آزاداندیشی و معرفی بسترها و پیامدهای آن از منظر نهجالبلاغه است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای جهتدار قیاسی – استقرایی، به جمعآوری گزارههایی از کتاب نهجالبلاغه پرداخت که حاوی واژههای «تفکر و مترادفات آن» بوده و به نوعی با «اندیشه» پیوند خورده بود. پس از مفهومگیری و مقولهبندی گزارههای منتخب، به آن دسته از گزارههایی که به نوعی به موضوع آزاد اندیشی پیوند خورده، توجه شد و چهار مولفه مبانی آزاداندیشی، شاخصه و ویژگی آزاداندیشی، زمینه و بسترهای تحقق آزاداندیشی و آثار و نتایج تربیتی آزاداندیشی، استخراج گردید. پس از استنباط مولفههای به دست آمده، تحلیل آزاداندیشی و جنبههای مختلف آن از منظر امیرالمومنین علی علیه السلام مورد توجه قرار گرفت که برخی پیامدهای تربیتی آزاداندیشی نیز حاصل شد. یافتههای پژوهش نشان داد که آزاداندیشی برمبنای آزادی انسان و فهم آگاهانه دین پیریزی شده و ضمن اینکه با انتقاد و بیان صریح حقایق، انتقادپذیری و محوریت عقل و عمل به حکم عقل همراه است، نیازمند زمینه و بسترهای تحقق آن، یعنی استقلال فکر، کاستن از تعلقات بیاساس، واقعبینی و جامعنگری، نفی پیشفرضهای ذهنی و مهمتر از همه، در نظر داشتن محدودیتهای اندیشهورزی است. رعایت الگوی آزاداندیشی ارائه شده از سوی نهج البلاغه نیز، پیامدهای تربیتی چون خودداری از رفتار خرافی، دوری از اتهامزنی، اجتناب از انفعال، پرسشگری و مطالبهگری، پاسخگویی و مسئولیتپذیری، انعطافپذیری و پرهیز از فرو رفتن در شبهات را به دنبال دارد.https://esi.isu.ac.ir/article_77603_bdcb2819f630a897b2fd97abcd2261ef.pdfدانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250409Evaluating the Effectiveness of Natural Theories of Religious Education In Organizing the Process of Religious Education in the Formal Systemارزیابی کارآمدی نظریههای فطری آموزش دین در سامانبخشی به فرآیند تربیت دینی در نظام تعلیم و تربیت رسمی43677753310.30497/esi.2024.246190.1770FAمحمودنوذریدانشیار گروه علوم تربیتی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایرانJournal Article20240427For more than two decades, planners in the official education system have been trying to compile and present religious education curriculum based on nature. Numerous researches have been conducted in these two decades with the aim of helping to provide scientific foundations for the adaptation of religious education to nature. In this article, the success rate of the conducted researches in achieving the above goal is evaluated and at the same time it shows that the theory is efficient to answer the questions that arise in the official system about how to adapt religious education to nature. What is it and what are its features and how is its production method? The research method is descriptive-analytical-inferential and the findings of the research show that the researches can be divided into three categories according to the ability to produce educational sciences needed for the adaptation of religious education to nature: abstract, relatively practical and applied. Meanwhile, these three categories are the only applied researches that have the full capacity to answer the questions that arise in the official system.بیش از دو دهه است که برنامهریزان در نظام تعلیم و تربیت رسمی تلاش میکنند تا برنامه درسی آموزش دین را مبتنی بر فطرت تدوین و ارائه کنند. پژوهشهای متعددی نیز در این دو دهه، با هدف کمک به فراهم کردن بنیانهای علمی برای انطباق آموزش دین بر فطرت انجام شده است. این مقاله ضمن ارزیابی میزان توفیق پژوهشهای انجام شده در دستیابی به هدف فوق، در صدد شناسایی نظریه کارآمد به منظور پاسخگویی به پرسشهایی در زمینه چیستی، چرایی و چگونگی انطباق آموزش دین بر فطرت در نظام تعلیم و تربیت رسمی بود. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی نشان داد که مطالعات انجام شده را از حیث میزان توانایی در تولید علوم تربیتی مورد نیاز برای انطباق آموزش دین بر فطرت میتوان به سه دسته انتزاعی، نسبتاً کاربردی و کاربردی تقسیم کرد. همچنین یافتههای پژوهش بیانگر این است که از میان سه دسته مذکور، پژوهشهای کاربردی واجد ظرفیت کامل برای پاسخگویی به پرسشهایی است که در نظام تعلیم و تربیت رسمی در زمینه انطباق دین بر فطرت مطرح میگردد.https://esi.isu.ac.ir/article_77533_9e0b14157a4d0f2836d5877dd4013f20.pdfدانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250409A Comparison of Presentational Knowledge from the Perspective of Allameh Tabataba'i and Intuition from Nel Noddings' Viewpoint, and Their Educational Implicationsمقایسه علم حضوری از منظر علامه طباطبایی و شهود از دیدگاه نل نادینگز و دلالتهای تربیتی آن69907760010.30497/esi.2025.246989.1835FAحسنکرمی محمدآبادیدانشجوی دکتری مدرسی معارف، دانشگاه تهران، تهران، ایرانحسینرهنماییاستادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایرانعباسقربانیاستادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20240910"Looking inward" marks a renewed beginning for the process of education and training. Presentational knowledge from the perspective of Allameh Tabataba'i and intuition from Nel Noddings' viewpoint both share a significant conceptual affinity in their emphasis on introspection. Presentational knowledge is a form of direct perception and observation without the use of sensory tools. In this type of knowledge, the object is present to us without any intermediary. Allameh believes that humans are not empty and devoid beings, but rather are full of latent capacities that existence manifests. Therefore, Allameh gives primacy to presentational knowledge and considers knowledge to be realized through it. Intuition, similarly, is a way of knowing in which our self establishes direct contact with the object. Like unmediated seeing, intuition depicts reality before us. If Allameh's ontological view of presentational knowledge and Noddings' instrumental view of intuition are employed in the process of education and training, the starting point of learning will be the learner themselves. In this paper, the perspectives of these two thinkers in the field of education and training were extracted and described using a comparative-analytical method. Subsequently, by comparatively examining these perspectives, a coherent model emphasizing "looking inward" was constructed. Both thinkers sought to direct human attention inward and initiate the process of education and training from within. This is in contrast to the current state where education and training are merely reduced to the imposition of a vast amount of data. Being a tool for knowing, the facilitator role of the educator, discoverability, and being self-centered are among the educational implications of presentational knowledge and intuition. These implications move the education and training system away from a state of imposition, fabrication, and coercion, and their application facilitates the process of learning and development for the learner.«نگاه به درون» آغازی دوباره بر فرآیند تعلیم و تربیت است. علم حضوری از دیدگاه علامه طباطبایی و شهود از دیدگاه نل نادینگز هر دو در حد وسط نگاه به درون بیشترین قرابت مفهومی را دارند. علم حضوری، گونهای از رؤیت و مشاهده بدون استفاده از ابزارهای حسی است. در این نوع از علم، شیء بدون واسطه نزد ما حاضر است. علامه معتقد است انسان موجودی خالی و تهی نیست، بلکه پُر از ظرفیتهای نهفته است که هستی تجلیگاه آن است. از این رو، علامه اصالت را به علم حضوری میدهد و دانش را از طریق علم حضوری محقق میداند. شهود نیز راهی برای شناخت است که در آن نفس ما با ابژه تماس مستقیم برقرار میکند. شهود، مانند دیدن بدون واسطه، واقعیت را مقابل ما به تصویر میکشد. اگر نگاه هستیشناسانه علامه به علم حضوری و نگاه ابزاری نادینگز به شهود در فرآیند تعلیم و تربیت به کار بسته شود، نقطه شروع آموختن، خود فراگیر خواهد بود. در این نوشتار، دیدگاههای دو اندیشمند در حوزه تعلیم و تربیت، با روش تطبیقی-تحلیلی، استخراج و توصیف شد. سپس با بررسی تطبیقی این دیدگاهها، الگوی منسجم با تأکید بر «نگاه به درون» ساخته شد. هر دو اندیشمند درصدد بودند که انسان را متوجه درون کنند و فرآیند تربیت و آموزش را از درون آغاز کنند. این در حالی است که امروزه تعلیم و تربیت صرفاً در تحمیل انبوهی از دادهها خلاصه شده است. ابزار شناخت بودن، تسهیلگری مربی، کاشفیت و نفس محور بودن ازجمله دلالتهای تربیتی علم حضوری و شهود است. این دلالتها نظام تعلیم و تربیت را از حالت وضع، جعل و تحمیلی بودن خارج میکند و کاربست آن فرآیند علمآموزی و تربیت را برای فراگیر تسهیل میکند.https://esi.isu.ac.ir/article_77600_6bb91a1c2458a2653ee577d3b5f57720.pdfدانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250321The Concept of Individual and Collective Grit from the Perspective of Quranic Educationمفهوم شناسی ثباتقدم فردی و جمعی از منظر تربیت قرآنی911167760510.30497/esi.2025.247018.1842FAنیکودیالمهدانشیار گروه معارف اسلامی و علوم تربیتی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران0000-0001-7490-297Xفاطمه صغریشفیعیاستادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران0009-0002-0851-9854زهرامرادیدانشآموخته کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی گروه علوم تربیتی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران0009-0001-5658-0927Journal Article20240927The purpose of this research is the conceptualization of individual and collective grit from the perspective of Quranic education. The research method is descriptive-analytical and data analysis was done using thematic analysis method. The statistical population of the research was 389 verses of the Holy Quran with words related to grit. With the purposeful sampling method, 34 verses formed the research sample. The findings of the research indicate six key themes as the components of grit in religious education: Faith and hope in unseen factors, courage and risk-taking, focus on what you have, strength of will, greatness and importance of the goal, motivational and unifying atmosphere. Based on this, the definition of grit is: Based on this, the definition of step stability is: "Continuing the movement towards the long-term goal in such a way that the person on the way to it has spiritual vitality combined with the acceptance of sufferings, and in a situation that provokes him to quit, he remains stable and with enthusiasm, strong will and belief in the divine victory of his efforts. uses " Grit in Qur'anic education has two dimensions, individual and collective, which in the collective concept of education is formed in individuals in such a way that with three indicators of inclusive enthusiasm, following the example of people of endurance, tolerant and loving synergy, weaknesses are compensated with the help of collective strength and move to the achievement of the goal will continue.هدف این پژوهش، مفهوم شناسی ثباتقدم فردی و جمعی از منظر تربیت قرآنی است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و تحلیل دادهها به کمک روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری پژوهش 389 آیه قرآن کریم با واژگان مرتبط با ثبات قدم بود. با روش نمونهگیری هدفمند، 34 آیه نمونه پژوهش را تشکیل دادند. در این پژوهش شش مضمون کلیدی به عنوان مولفههای ثباتقدم در تربیت وحیانی استخراج شد: ایمان و امید به عوامل غیبی، شجاعت و خطرپذیری، تمرکز برداشتهها، قوت اراده، بزرگی و اهمیت هدف، فضای انگیزشی و وحدتبخش. بر این اساس تعریف ثباتقدم عبارت است از «تداوم حرکت به سمت هدف بلندمدت به گونهای که فرد در مسیر رسیدن به آن مهم ، دارای نشاط روحی توامان با پذیرش رنجها است و در موقعیت تحریک کننده به ترک عمل، پایدار مانده و با شوق، اراده قوی و باور به نصرت الهی تمامیت تلاش خود را بکار میگیرد». ثباتقدم درتربیت قرآنی دارای دو بعد فردی و جمعی است که در مفهوم جمعی، تربیت به گونهای در افراد رقم میخورد که با سه شاخصه اشتیاق فراگیر، الگوگیری از اهل استقامت، همافزایی بردبارانه و محبتمحور، ضعفها به کمک توان جمعی جبران گردیده و حرکت تا تحقق هدف مداومت خواهد داشت.https://esi.isu.ac.ir/article_77605_f79417bf4f692b7385b87a6864f061a1.pdfدانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250321Aesthetic Foundations of the Pure life in the Quran and its Educational Implications with an Emphasis on the Aesthetic Literacy of Student -teachersمبانی زیباییشناختی حیات طیبه در قرآن و دلالتهای تربیتی آن با تأکید بر سواد زیباییشناختی دانشجومعلمان1171447761110.30497/esi.2025.246593.1805FAعلی محمدکیقبادیدانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شاهد، تهران، ایرانمحسنفرمهینی فراهانیاستادگروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شاهد، تهران، ایرانمهدیسبحانی نژاددانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شاهد تهران، ایرانJournal Article20240630This research was conducted with the aim of investigating the aesthetic foundations of the pure life in the Quran and extracting its educational implications (goals and principles) with an emphasis on the aesthetic literacy of student teachers at Farhangian University. The research method is fundamental in terms of the objective and descriptive-analytical in terms of the method of data collection. The study population included all existing and valid Quranic, Islamic, educational, scientific and philosophical documents and sources, and the study sample included verses related to the aesthetics of the pure life and aesthetic literacy, books and articles related to the research topic. The documentary and record-taking methods were used to analyze the information, as well as the methods of "conceptual analysis" and "progressive inference method". The findings of the study showed that the main principles extracted from the aesthetics of the pure life in the Quran are: Allah, the source of beauty, man is a copy of absolute beauty, vastness, comprehensiveness and diversity, beauty and friendship are innate in humans and based on the aforementioned principles, the ultimate goal is to achieve a pure life. According to the results of the study, the most important intermediate goals for finding a pure life are: deepening knowledge of absolute beauty, cultivating aesthetic understanding, becoming familiar with the diversity of the concept of beauty, cultivating a sublime artistic taste, and the most important educational principles are: cultivating an aesthetic sense, educating based on nature, communion with the Quran, creating a beautiful educational environment, balance, cultivating a sense of curiosity and creativity, and paying attention to beauty in nature. According to the results of the present study, it can be concluded that by providing a basis for encouraging student teachers to understand the role of Asma' al-Hasani in life and by applying the goals and principles derived from the foundations, a comprehensive and balanced education for student teachers can be achieved, and consequently, the better development and promotion of the aesthetic literacy of society, especially students, can be achieved.این پژوهش، با هدف بررسی مبانی زیباییشناختی حیات طیبه در قرآن و استخراج دلالتهای تربیتی آن (اهداف و اصول) با تأکید بر سوادِ زیباییشناختیِ دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان انجام شد. روش پژوهش از منظر هدف، بنیادی و از لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات، توصیفی- تحلیلی است و جامعه مورد مطالعه، شامل همه اسناد و منابع موجود و معتبر قرآنی، اسلامی، تربیتی، علمی و فلسفی و نمونه مورد مطالعه شامل آیات وابسته به زیباییشناختی حیات طیبه و سواد زیبایی شناختی، کتب و مقالات مرتبط با موضوع پژوهش بود. از روش اسنادی و فیشبرداری برای تجزیه و تحلیل اطلاعات، همچنین از شیوههای «تحلیل مفهومی» و «روش استنتاج پیش رونده» استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که عمدهترین مبانی مستخرج از زیباییشناسی حیات طیبه در قرآن عبارتند از: الله، منشأ زیبایی، انسان رونوشتی از زیبایی مطلق، گستردگی، جامعیت و تنوع زیباییشناختی در قرآن، زیبایی دوستی امری فطری در انسان<strong> و</strong> بر اساس مبانی مذکور، هدف غایی، رسیدن به حیات طیّبه است و با توجه به نتایج پژوهش، مهمترین اهداف واسطهای برای یافتن حیات طیبه عبارتند از: تعمیق شناخت نسبت به زیبایی مطلق، پرورش درک زیباییشناختی، آشنایی با تنوع مفهوم زیبایی، تربیت ذوق هنری متعالی و مهمترین اصول تربیتی عبارتند از: تربیتِ حسّ زیباییشناختی، تربیت براساس فطرت، اُنس با قرآن، ایجاد محیط آموزشی زیبا، تعادل، پرورش حس کنجکاوی و خلاقیت، توجه به زیبایی در طبیعت؛ فلذا با توجه به نتایج پژوهش حاضر میتوان نتیجه گرفت که با مهیا کردن زمینه برای سوق دادن دانشجومعلمان جهت درک نقش اسماءالحسنی در زندگی و با کاربرد اهداف و اصول مستخرج از مبانی، میتوان به تربیتی جامع و متعادل برای دانشجومعلمان و به تبع آن به پرورش و ارتقای بهتر سواد زیباییشناختی جامعه به ویژه دانش آموزان دست یافت<strong>.</strong>https://esi.isu.ac.ir/article_77611_cb424b0d92cf93c2609ce1de1a1bbfa8.pdfدانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهرانعلوم تربیتی از دیدگاه اسلام2423-7396132820250409Full-scale Educational Model in Arafa prayer and Educational Principles related to itالگوی تربیتی تمامساحتی در دعای عرفه و اصول تربیتی مرتبط با آن1451717750810.30497/esi.2024.246671.1809FAمهدیهکشانیاستادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران0009-0004-9806-0390اباذرکافی موسویاستادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.0000-0003-0567-9254Journal Article20240715The aim of the present study was to explain the full-scale educational model in the Arafa prayer and to infer educational principles based on it. This study was a descriptive study of content analysis. First, by reading the contents of the Arafa prayer in full, the extracted data were coded and classified at three levels: open, axial, and selected using Max Quda software. Then, based on the extracted conceptual model, educational principles were inferred through content analysis in an inductive manner and in the form of content analysis. The results of the study showed that among the 588 open codes obtained from the Arafa prayer, the most codes were related to the belief, worship, morality, and then the aesthetic-artistic dimensions, respectively. The results of the study refer to the principles of spatial unity, the position of the creature and the creator, the characteristic of worship, the wonder of human creation, the guidance of creation, intelligent interaction with the enemy, true knowledge, technology as a blessing, an aesthetic view, and economic scope. It can be concluded that it is necessary to compile and apply a coherent set of foundations and principles and methods of all-round human education based on religious sources in the process of education.هدف پژوهش حاضر، تبیین الگوی تربیتی تمامساحتی دردعای عرفه و استنباط اصول تربیتی مبتنی بر آن بود. این پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا بود. ابتدا با خوانشی کامل از مضامین دعای عرفه دادههای مستخرج در سه سطح باز، محوری و منتخب با استفاده از نرمافزار مکس کیودا کدگذاری و طبقهبندی شد و سپس بر اساس الگوی مفهومی استخراج شده اصول تربیتی از طریق تحلیل محتوا به شیوه استقرائی و در قالب تحلیل مضمون استنباط گردید. یافته پژوهش نشان داد که از میان 588 کد باز به دست آمده از دعای عرفه، بیشترین کدها به ترتیب مربوط به ساحت اعتقادی، عبادی، اخلاقی و سپس ساحت زیبایی شناسی-هنری بود. اصول تربیتی به وحدت ساحتی، جایگاه مخلوق و خالق، شاخصه عبادت، شگفتی خلقت انسان، راهنما بودن خلقت، تعامل هوشمندانه با دشمن، دانایی حقیقی، فناوری بهعنوان نعمت، نگاه زیبابین و وسعت اقتصادی، اشاره دارد. چنین نتیجهگیری میشود تدوین و کاربست مجموعه منسجمی از مبانی و اصول و روشهای تربیت تمامساحتی انسان براساس منابع دینیدرفرایند تعلیم و تربیت امری ضروری است.https://esi.isu.ac.ir/article_77508_4694bb563403eb5913a36bd467092f70.pdf