واکاوی محتوای قرارداد روان‌شناختی معلمان مدارس جامعه تعلیمات اسلامی: یک مطالعه ترکیبی

چیت سازیان, علیرضا; حسینی, محمدرضا

doi:10.30497/esi.2026.249061.2003

واکاوی محتوای قرارداد روان‌شناختی معلمان مدارس جامعه تعلیمات اسلامی: یک مطالعه ترکیبی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

² دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه امام صـادق (ع)، تهـران، ایــران

10.30497/esi.2026.249061.2003

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی محتوای قرارداد روان‌شناختی معلمان در مدارس وابسته به جامعه تعلیمات اسلامی انجام گرفته است. قرارداد روان‌شناختی به‌عنوان مجموعه‌ای از انتظارات و تعهدات نانوشته میان فرد و سازمان، نقشی اساسی در کیفیت تعامل میان معلمان و نهاد مدرسه ایفا می‌کند. این پژوهش درصدد است با تحلیل این قراردادها، به ارتقای شناخت نسبت به رابطه متقابل مدرسه و معلمان در بستر فرهنگی اسلامی کمک کند. این مطالعه با روش آمیخته کیفی- کمّی انجام ‌شده است. رویکرد کیفی و به شیوه تحلیل مضمون اکتشافی انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلمان، مدیران، معاونان و مشاوران مدارس جامعه مورد مطالعه در سه مقطع تحصیلی جمع‌آوری ‌شده‌اند. مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند انتخاب و داده‌ها در چند مرحله تحلیل و کدگذاری شدند تا مضامین اصلی استخراج گردد. در مرحله کمّی با توزیع 100 پرسش‌نامه در جامعه هدف، یافته‌های حاصل از مرحله نخست در اختیار آنها قرار داده و از طریق آزمون علامت یافته‌های مرحله اول بررسی شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که محتوای قرارداد روان‌شناختی معلمان شامل دو بُعد اصلی است: انتظارات معلمان از مدرسه همچون احترام، حمایت مدیریتی، امنیت شغلی، عدالت سازمانی، فرصت‌های رشد و مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها. انتظارات مدرسه از معلمان، مانند پایبندی به ارزش‌های اسلامی، مسئولیت‌پذیری، کیفیت آموزشی، نظم حرفه‌ای و مشارکت سازمانی.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

* مدیریت آموزشی

عنوان مقاله [English]

Investigating the Content of Islamic Education Community Teachers’ Psychological Contract: A Mixed Method Study

نویسندگان [English]

alireza chitsazian ¹
mohammadreza hoseini ²

¹ Assistant professor, Department of business management, financial sciences, University of Kashan, Kashan, Iran

² Master graduated in public management, Imam Sadiq University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present study aimed to analyze the content of the psychological contract of teachers in schools affiliated with the Islamic Education Society. The psychological contract, as a set of unwritten expectations and obligations between the individual and the organization, plays a fundamental role in the quality of interaction between teachers and the school institution. This study seeks to help improve understanding of the mutual relationship between schools and teachers in the Islamic cultural context by analyzing these contracts. This study was conducted with a mixed qualitative-quantitative method. A qualitative approach was used and an exploratory content analysis method was used. Data were collected through semi-structured interviews with teachers, principals, vice principals, and counselors of schools in the study community at three levels of education. Participants were selected purposively and the data were analyzed and coded in several stages to extract the main themes. In the quantitative stage, the findings from the first stage were provided to them by distributing 100 questionnaires to the target community, and the findings from the first stage were examined through a sign test. Data analysis showed that the content of teachers' psychological contract includes two main dimensions: teachers' expectations from the school such as respect, managerial support, job security, organizational justice, growth opportunities, and participation in decision-making. School expectations from teachers such as adherence to Islamic values, accountability, educational quality, professional discipline, and organizational participation.

کلیدواژه‌ها [English]

Psychological contract
Teacher
Islamic Education Community
Educational management
Human capital

مراجع

گل‌پرور، محسن؛ برازنده، امین؛ و جوادیان، زهرا (1391). تدوین الگوی پیش‌بینی تعهد سازمانی معلمان بر اساس متغیرهای همبسته: تعارض نقش، گرانباری و قرارداد روانی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 3(1)، 131-144 .

مختاری دینانی، مریم؛ و نظریان مادوانی، عباس (1394). ارتباط بین عدالت سازمانی ادراک‌شده، پایبندی به قراردادهای روان‌شناختی و رفتارهای شهروندی سازمانی معلمان تربیت‌بدنی شهرستان‌های استان تهران: مطالعات مدیریت ورزشی، 7(33)، 99-112.

مرتضوی، سعید؛ رحیم‌نیا، فریبرز؛ رضائیان، علی؛ و چیت‌سازیان، علیرضا (1392). شناخت محتوای قرارداد روان‌شناختی در اعضای هیئت‌علمی (مورد مطالعه: دانشگاه فردوسی مشهد). اندیشه مدیریت راهبردی، 7(2)، 99-122.

doi: 10.30497/smt.2013.1703

Amoah, V. S., Annor, F., & Asumeng, M. (2021). Psychological contract breach and teachers' organizational commitment: mediating roles of job embeddedness and leader-member exchange. Journal of Educational Administration, 59(5), 634-649.

Argyris, C. (1960). Understanding organizational behavior. Homewood, IL: Dorsey Press.

Ball, K., Treviño, L. K., & Sims, H. P. (2004). Just and unjust punishment: Influences on subordinate performance and citizenship. Academy of Management Journal, 47(3), 299–311.

Cavanaugh, Marcie A; Noe, Raymond A. (1999). Antecedents and consequences of relational components of the new psychological contract. Journal of Organizational Behavior; 20( 3). 323-340.

Chubbs, D. O. (2002). Nurses' perceptions of the impact of health care reforms, psychological contract violation, restructuring and general job satisfaction, organization commitment, and intent to stay. M.N. MQ73584, Memorial University of Newfoundland (Canada).

Dabos, G.E. and Rousseau, D.M. (2004). Mutuality and Reciprocity in the Psychological Contracts of Employees and Employers. Journal of Applied Psychology. 89(1), 52 – 72.

Kotter, J.P. (1973), “The psychological contract: managing the joining-up process”, CaliforniaManagement Review, 15, 91-99.

Liao, C., Li, Z., & Huang, L. (2024). How does psychological contract breach affect employee silence? A moderated mediation model. SAGE Open, 14(4), 21582440241299601.

Herriot, P., Manning, W. E. G., & Kidd, J. M. (1997). The content of the psychological contract. British Journal of Management, 8(2), 151–162.

Martinez, Jose L. (2004) An examination of the relationship between perceived psychological contract violations and organizational commitment and organizational citizenship bahavior. dissertation of docroe of business administration. school of business and entrepreneurship Nova Southeastern University.

Martínez, P. (2010). Psychological contracts and organizational citizenship behavior: A study in Spanish firms. European Journal of Work and Organizational Psychology, 19(1), 91–108.

Njobvu, T., & Daka, C. (2025). Psychological Contract and its Influence on Organisational Commitment and Job Satisfaction among Teachers in Zambian Public Schools. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(3s), 3345-3357.

Parzefall, Marjo-Riitta & Hakanen, Jari. (2010). Psychological contract and its motivational and health-enhancing properties. Journal of Managerial Psychology, 25(1), 4-21.

Sparrow, P. R. (1996). Transitions in the psychological contract: Some evidence from the UK. In R. S. Schuler & S. E. Jackson (Eds.), Human resource management in Europe. 111–132.

Robinson, S. L. & Rousseau, D. M. (1994). Violating the psychological contract: Not the exception but the norm. Journal of Organizational Behavior, 15(3), 245-259.

Rousseau, D. M.(1998). The problem of the psychological contract considered. Journal of Organizational Behavior, 19(Spec), 665-671.

Rousseau, D. M. (1989). Psychological and implied contracts in organizations. Employee Responsibilities and Rights Journal, 2(2), 121–139.

Tekleab, A. G.(2003). The role of realistic job previews and organizational socialization on newcomers' psychological contract development. (Ph.D. 3112503), University of Maryland, College Park.

Wilkens, U. & Nermerich, D.(2011). Love it, change it, or leave it"-Understanding Highly-skilled Flexible Workers' Job Satisfaction from a Psychological Contract Perspective. Management Revue, 22, 65-82.